Διατροφή, Φυσικοθεραπεία και Χρόνιος Πόνος

Οι  φυσικοθεραπευτές δεν είμαστε ειδικοί σε θέματα διατροφής , ωστόσο η διατροφή μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία ανάρρωσης των ασθενών μας, επομένως θα πρέπει τουλάχιστον να κατανοούμε τα βασικά, ώστε να δώσουμε τις κατάλληλες συμβουλές και να απαντάμε σε πιθανές ερωτήσεις.



Τα βασικά της Διατροφής

Υδατάνθρακες

Η κύρια λειτουργία των υδατανθράκων είναι η παροχή ενέργειας. Είναι η ¨αγαπημένη¨ πηγή ενέργειας του σώματός, γι' αυτό δεν πρέπει ποτέ να διακόπτουμε εντελώς τους υδατάνθρακες. Σε πιθανή έλλειψη, το σώμα θα στραφεί σε πρωτεΐνες και λίπη για ενέργεια, τα οποία θα κάνουν τη δουλειά, αλλά δεν ότι καλύτερο μακροπρόθεσμα. Οι υδατάνθρακες είναι επίσης η κύρια πηγή φυτικών ινών. Οι φυτικές ίνες είναι υδατάνθρακες φυτικής προέλευσης που δεν μπορούν να διασπαστούν από τον οργανισμό γι΄ αυτό και δεν αφομοιώνονται. Αποτελούν κρίσιμο μέρος της διατροφής μας, καθώς μας παρέχουν πολλαπλά οφέλη. Είναι γνωστό ότι βοηθούν στη μείωση της χοληστερίνης, στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα και στη μείωση του κίνδυνου εμφάνισης καρδιακών παθήσεων. Επιπλέον η πρόσληψη φυτικών ινών βελτιώνει και προλαμβάνει την εμφάνιση ή επιδείνωση της δυσκοιλιότητας, των αιμορροΐδων και των εκκολπωμάτων. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη φυτικών ινών είναι 20g έως 35g. Ωστόσο, κάποιος για να αποκομίσει, το μέγιστο όφελος, χρειάζεται να καταναλώνει ποικιλία τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες!

Πρωτεΐνες

Οι πρωτεΐνες χρησιμοποιούνται ως μόρια μεταφοράς και παίζουν σημαντικό ρόλο στην έκφραση του DNA, τη λειτουργία των αντισωμάτων, την υγεία των οστών και τη δομή των μυών. Αποτελούνται από αμινοξέα τα οποία μπορούν να χωριστούν σε τρεις ομάδες: απαραίτητα, μη απαραίτητα και υπό όρους απαραίτητα. Τα πρώτα είναι αυτά που δεν μπορούμε να συνθέσουμε και επομένως πρέπει να τα λαμβάνουμε από τη διατροφή μας. Η δεύτερη ομάδα μπορεί να συντεθεί εφόσον έχουμε αρκετά απαραίτητα αμινοξέα, και η τελευταία ομάδα είναι μη απαραίτητα σε υγιή κατάσταση, αλλά μπορούν να γίνουν απαραίτητα κατά τη διάρκεια ασθένειας ή μετά από χειρουργική επέμβαση/τραύμα.

Λίπη

Τα διατροφικά λίπη παρέχουν τα απαραίτητα λιπαρά οξέα που το σώμα μας δεν μπορεί να συνθέσει. Είναι τα κύρια συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών και είναι απαραίτητα για τη βέλτιστη χρήση των λιποδιαλυτών βιταμινών (βιταμίνη A, D, E, K). Επιπλέον, μπορούν να λειτουργήσουν ως εξαιρετική πηγή ενέργειας, καθώς 1g λίπους παρέχει περισσότερη ενέργεια από 1g υδατανθράκων (9 kcal έναντι 4 kcal). Τα λίπη συχνά απλοποιούνται ως «καλά» ή «κακά». Τα ακόρεστα λίπη αποτελούν τα «καλά» και περιλαμβάνουν τροφές πλούσιες σε ωμέγα 3, 6, 7 και 9 (π.χ. σολομός, τόνος, ελιές, αβοκάντο). Τα κορεσμένα λίπη είναι λιγότερο υγιεινά και μπορούν να βρεθούν στο τυρί, το βούτυρο, τα επεξεργασμένα και τα κόκκινα κρέατα, καθώς και σε ορισμένα έλαια (κυρίως καρπών).

Χρόνιος Πόνος και Διατροφή

Ο χρόνιος πόνος δεν εντοπίζεται μόνο στις αρθρώσεις ή τα νεύρα, συχνά βρίσκεται στους ιστούς, στο ανοσοποιητικό σύστημα ακόμα και πάνω στο τραπέζι μας. Όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι οι διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν την εκδήλωση επώδυνων συμπτωμάτων σε ασθενείς με χρονιές παθήσεις ή μπορούν να έχουν θετική επίδραση σε αυτά. Η διατροφή θεωρείται πλέον από πολλές μελέτες ο «αθόρυβος» παράγοντας δρώντας στο παρασκήνιο που συχνά παραβλέπετε. 

Η σωστή  διατροφή είναι πάντα σημαντική, αλλά ο ρόλος της γίνεται ακόμη πιο σημαντικός  σε περιπτώσεις ασθένειας ή/και τραυματισμού. Μετά από χειρουργική επέμβαση, η γενικότερη αντίληψη είναι ότι δεν χρειάζεται να τρώμε όσο έχουμε συνηθίσει επειδή κινούμαστε λιγότερο, αυτό είναι μύθος. Η σωστή επούλωση καταναλώνει ενέργεια , πολλή ενέργεια! 

Η διατροφή συνδέει τη φλεγμονή , την αντίσταση στην ινσουλίνη και την παχυσαρκία . Αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις στην αποκατάσταση και την εξέλιξη της φυσικοθεραπείας . Οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες, πρόσθετα σάκχαρα και ανθυγιεινά λίπη προάγουν τη χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή και βλάπτουν την σηματοδότηση της ινσουλίνης, η οποία με τη σειρά της μειώνει την ενέργεια που παράγεται από την καύση του σωματικού λίπους, επιβραδύνει την αποκατάσταση των ιστών και μπορεί να συμβάλει στην σωματική και ψυχική κόπωση, τη δυσκαμψία και την αντοχή στην άσκηση . Κλινικά, αυτό σημαίνει ότι ο επίμονος πόνος, η μειωμένη κινητικότητα και η περιορισμένη πρόοδος στην αποκατάσταση μπορεί να μην έχει καθαρά ¨μηχανικά αίτια¨ και να οφείλεται σε υποκείμενη μεταβολική και φλεγμονώδη κατάσταση που προκαλείται από τη διατροφή . Η αντιμετώπιση της διατροφής ως μέρος του σχεδίου αποκατάστασης , ενθαρρύνοντας την κατανάλωση τροφών ολικής αλέσεως, φυτικών ινών και ωμέγα-3 λιπαρών, μπορεί επομένως να βοηθήσει στη μείωση της συστηματικής φλεγμονής, την αύξηση της διαθέσιμης ενέργειας για τους μύες και την καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία που βασίζεται στην κίνηση.

Ταυτόχρονα, το υπερβολικό σωματικό λίπος βοηθά την ανάπτυξη δυσλειτουργικών λιποκυττάρων παράγοντας φλεγμονώδεις χημικές ουσίες που επίσης επηρεάζουν την αποκατάσταση , ιδιαίτερα σε ασθενείς με πόνο στις αρθρώσεις που σχετίζεται με την παχυσαρκία . Στη φυσιοθεραπευτική πράξη, αυτό συχνά εμφανίζεται ως μειωμένη ανοχή στην άσκηση, βραδύτερη αύξηση δύναμης και δυσκολία στη διατήρηση της δραστηριότητας με την πάροδο του χρόνου.

Ο συνδυασμός του προγράμματος αποκατάστασης με αντιφλεγμονώδη, μεταβολικά υποστηρικτική διατροφή που είναι πλούσια σε λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής αλέσεως, ξηρούς καρπούς και άπαχες ή φυτικές πρωτεΐνες βοηθά τους ασθενείς να βιώνουν λιγότερο πόνο, να έχουν βελτιωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη και καλύτερα αποτελέσματα στην αποκατάσταση .